Muzyka

forma sonatowa, allegro sonatowe, jedna z podstawowych form muzyki klasycznej i romantycznej. Określa budowę najczęściej pierwszego ustępu cyklu sonatowego (—> sonata), tj. sonaty, koncertu, symfonii, kwartetu, tria i in. Pierwszy ustęp jest utrzymany w tempie allegra, stąd f.s. nazywa się również allegrem sonatowym. Składa się z 3 członów: ekspozycji, prezentującej materiał tematyczny, przetworzenia, w którym ten materiał jest poddany różnym przemianom, oraz repryzy, tzn. powtórzenia materiału tematycznego ekspozycji, lecz z pewnymi zmianami harmonicznymi (sprowadzenie tematów do jednej tonacji tub tonacji równoimiennych. np. C-dur i c-moll). Do niestałych współczynników f.s. należą wstęp i koda.
forma trzyczęściowa, trzyczęściowa forma pieśni, złożona z 3 części ABA (A1), z których ostatnia jest dosłownym lub zmodyfikowanym powtórzeniem pierwszej; części skrajne są utrzymane (zaczynają się i kończą) w tonacji zasadniczej, natomiast część środkowa - w innej tonacji; część ta różni się od pozostałych także materiałem tema-tycznym. Budowę f.Ł wykazuje aria da ca-po, menuet lub klasyczne scherzo (rozbudowane niekiedy do formy ABABA zbliżonej do ronda), także miniatury wokalne i instru-mentalne okresu romantyzmu (nokturn, im-promptu, stylizowane tańce i in.).