Muzyka

forma cykliczna, cykl [gr. kyklos = kołoJ. forma muz. złożona z 2 lub więcej ustępów. Poszczególne ustępy kontrastują ze sobą pod względem melodycznym, agogicznym (po części wolnej następuje część szybka lub odwrotnie), ale stanowią wyrazową całość na zasadzie jedności tonalnej, podobieństwa substancji tematycznej i in. W muzyce instrumentalnej można wyróżnić 2 gł. typy: 1) f.c. suitową, szeregującą tance i ustępy nietaneczne. połączone jedną tonacją czy niekiedy wspólnym motywem melodycznym, np. —» suita, —» divertimcnto, także cykl miniatur powiązanych ideą programową, np. Karnawał R. Schumanna; 2) f.c. sonatową, tj. cyklu sonatowego, który przejawia się w różnych gatunkach - w solowej —» sonacie, w muzyce kameralnej (—> kwartet, —* kwintet itp.), w -» symfonii, w —> koncercie; najczęściej 3 lub 4 ustępy cyklu sonatowego (np. allegro, część powolna, menuet lub scherzo i rondo) wykazują większą spoistość niż cykl suitowy, szeregujący ustępy; niekiedy nawet wszystkie części, np. symfonii, grane są bez przerwy między ustępami; odrębnym rodzajem f.c. jest temat z wariacjami lub cykl preludium i fuga, toccata i fuga i in. Także pieśni mogą tworzyć f.c gdy poszczególne pieśni są powiązane ze sobą tematycznie, tekstami jednego poety lub środkami muz., np. cykl pieśni Piękna młynarka F. Schuberta. Wielkie formy wokalno-instrumentalne, jak —> opera, —» kantata, -» oratorium, —» msza stanowią również swoistą f.c. W przypadku wielkich  form  wokalnych o cykliczności
- decyduje tekst jego rodzaj (dramat, epika, liryka) i budowa, funkcja całej formy oraz środki muz.